Viva Zwei

Człowiek opowiadający o starych dobrych czasach opowiada o swojej młodości. Nie wierz mu.

Ostatnio podczas seansu "Step Up 3D" naszło mnie wspomnienie Vivy Zwei. Nie potrafię przywołać w tej chwili w pamęci jaki był to kawałek, ale to nieistotne. Odpowiednia szuflada w głowie została otwarta. Zapnijcie pasy, zaczynamy sentymentalną jazdę.

Inny świat

Z biegiem lat ta opowieść będzie przypominać jakieś fantazje lub opowieści kombatanckie. W obecnej dobie eksplozji informacyjnej, gdzie w ciągu kilku godzin można pobrać całą dyskografię danego zespołu (wiem, bo widziałem coś takiego — chcieliśmy posłuchać u znajomych jednego kawałka The Knife i gospodarz ściągnął wszystko), wydaje mi się, że odbiór muzyki jest zgoła innym doświadczeniem niż kiedyś.

Dwanaście lat temu, żeby posłuchać płyty, trzeba ją sobie było kupić. Oczywiście, można było przegrać od kogoś, ale nie zmienia to faktu, że ten ktoś musiał ją kupić. Chociażby piracką. Wiązało się to — przynajmniej dla mnie — z pewnym rytuałem. Kliknięcie w iTunesie w link jest czymś innym, czymś co można uczynić przypadkiem, od niechcenia, wreszcie: niedbale. Nie oceniam tego, takie nastały czasy, ale pozostawia to w moich ustach pewien niesmak. (Za 12 lat iTunes będzie może miało swojego następcę i to samo pisał będzie jakiś obecny właściciel iPada, że kliknięcie myszą w link miało charakter rytuału. Doskonale zdaję sobie z tego sprawę.)

Jedenaście lat temu Internet był innym miejscem, praktycznie pod każdym względem. Brak blogów, brak wielkich portali w dzisiejszym rozumieniu, acz nie brakowało stron, gdzie można było zostawiać komentarze pod artykułami. Było mnóstwo stron domowych, wynalazek obecnie nie występujący. Dziś wchodzi się na Wikipedię i można przeczytać o dowolnym zespole, ale wtedy... Google już istniało, ale myślę, że byłbym obecnie rozczarowany jego wynikom wyszukiwania z wtedy. Kiedy już znalazło się stronę, to po jej przeczytaniu odwiedzało się kolejne strony z linków, bo był to pewnik, że trafimy na coś w temacie. Obecnie sekcja linków funkcjonuje jako blogroll i jest raczej swoistą ciekawostką nie odgrywającą większej roli. Żeby jednak cokolwiek znaleźć wtedy w Internecie, trzeba było wiedzieć, że się chce tego szukać. W obecnym informacyjnym bigosie można nie w stawać od Twittera/Facebooka/Blipa/itp. i chłonąć nowe zespoły, jakimi przerzucają się między sobą obserwowani nas ludzie.

Jedenaście lat temu mój przyjaciel Marlin pokazał mi Napstera, który umożliwiał ściąganie pojedynczych piosenek. Bez wznawiania, bez pauzowania transferów. Jak padło, to trzeba było zaczynać od nowa.

Dziesięc lat temu większość ludzi nie miała komórek. Coś takiego jak współcześnie hołubiona mobilność nie istniała. Jak się z kimś umówiło, to trzeba było przyjść, bo nie było jak poinformować o zmianie planów. Internet w komórce? Jeżeli ktoś miał dostęp do Internetu, to najczęściej za pomocą modemu i łącza z Tepsy. Pamiętam to oszołomienie, kiedy w 2000 roku podłączyliśmy się w domu do osiedlowej sieci, która pewnie łącznie mogłaby konkurować z połączeniem w moim smartfonie (no dobra, może przesadzam, ale niewiele). To było oszołomienie porównywalne z miną mojego żółwia, kiedy wrzuciliśmy go do dwudziestolitrowego akwarium po początkowym trzymaniu go w płytkim plastikowym terrarium z małą wyspą z palemką. Tyle Internetu naraz i to bez ograniczeń czasowych; już nie trzeba było siedzieć ze stoperem w ręce, żeby nie nabić za dużo impulsów na 0202122.

W mniej więcej takich okolicznościach funkcjonowała Viva Zwei.

Viva Zwei (logo) — Rys. 1. Drugie logo Vivy Zwei.

Okno na świat

Obecnie rola telewizji muzycznej jest inna, o czym świadczy chociażby rozwój MTV, której główną częścią działalności jest puszczanie reality shows dla nastolatków. Muzyka jest dodatkiem.

Viva Zwei od początku do samego końca była poświęcona muzyce. Nawet jeśli prowadzący, jak chociażby Niels Ruf, się przez większą część programu wygłupiał, to w trakcie puszczano teledyski a gośćmi byli muzycy (lub program gościł wśród muzyków, na festiwalach muzycznych itp.). Podejście to kształtowało ducha całej stacji, która emanowała wielkim szacunkiem do muzyki przez wielkie "M". O ile Viva — mentalnie młodsza siostra — grała dużo prostej, pogodnej i tanecznej muzyki (oraz miała programy z udziałem równie kolorowej młodzieży), tak Viva Zwei sięgała po ambitniejsze pozycje. Z różnych gatunków: od rocka, przez hip-hop, aż po muzykę elektroniczną. Niejednokrotnie były to bardzo niszowe nagrania, choć także przeboje. Zawsze jednak reprezentowały pewien poziom.

O ile dzienna porcja muzyki mogłaby z powodzeniem zapełnić programy poświęcone muzyce alternatywnej na innych stacjach, tak wieczorem i nocą (szczególnie w paśmie 22:00–00:00) wkraczaliśmy do krainy konesera. Moim ulubionym programem było "Wah²", które było prowadzone przez Schneidera TM (potem przez nikogo widocznego czy choćby słyszalnego za ekranie). Prezentowano tam w każdym programie albo jakiś zespół (genialne wywiady) lub zagadnienie (do dziś pamiętam program pt. najdłuższe teledyski w historii — zagrali ich 5 przez godzinę). To było we wtorki. Piątki należały do "Zwobota", quasisatyrycznego programu, gdzie teledyski przetykane były cyklicznymi skeczami, najczęściej z pacynkami w roli głównej, acz były też animacje, np. z udziałem Charlesa Mansona ("Śpiewaj z Charliem"). Całość była po niemiecku i — co tu kryć — nie rozumiałem z tego wiele, pomimo iż uczyłem się tego języka na poziomie zaawansowanym. Na szczęście w pozostałych programach język był bardziej zjadliwy. Często też z gośćmi rozmawiano po angielsku a rozmowy okraszano niemieckimi napisami.

W liceum było nas więcej zgromadzonych wokół Vivy Zwei, która nie była dla nas po prostu telewizją — to było źródło, z którego czerpaliśmy podstawową wiedzę muzyczną. Jasne, Internet coraz prężniej się rozwijał, ale nadal był tylko uzupełnieniem. Marlin, który dysponował kartą telewizyjną, włączał nagrywanie dźwięku, po czym wychodził do szkoły. Po powrocie wycinał z tego wielogodzinnego nagrania nowe piosenki. W latach 80. i na początku 90. zgrywało się na podobnej zasadzie muzykę z radia. (Znam to oczywiście z opowieści.) Potem pojawił się Napster i kolejne sieci peer-to-peer i można było złapać coś lepszej jakości (jako że ta telewizyjna nie powalała na komputerze na kolana). Pierwszego Napstera uruchamialiśmy w ogóle w szkolnej bibliotece. Nie było na to przepisów. Obecnie wydaje mi się to wielkim przegięciem, ale wtedy właściwie nie wiadomo było, co o tym myśleć. Dyskusje na temat tzw. piractwa w sieci jeszcze się nie zaczęły. Pierwsze aresztowania za kilka empetrójek były dopiero przed nami (na szczęście nie dosłownie przed nami).

I tak żyliśmy w zdrowiu i dostatku, gdy niczym grom z jasnego nieba gruchnęła wiadomość: zamykają Vivę Zwei.

Wiadomość dotarła do nas jakoś w ostatniej chwili, tj. w grudniu 2001 roku. W związku z końcem urządzono pod koniec grudnia 2 ciekawe dni: po 24 godziny grali wybrane odcinki najpierw "Zwobota" a potem "Wah²" (albo na odwrót). Bardzo się cieszyłem na ten drugi, ale jakiś żartowniś wymyślił, żeby puścić to w Wigilię. Zresztą mama mogłaby kręcić nosem na 24-godzinny maraton (co w liceum byłoby być trudne do zbagatelizowania).

Drugi tydzień 2002 roku powitaliśmy Vivą Plus, który to kanał przypominał bardziej notowania giełdowe i pokazywał, że Viva Eins może być postrzegana jako ambitna telewizja. (Viva Plus już nie zanieszczyszcza swoją obecnością eteru, po 5 latach została zastąpiona kanałem komediowym. Niżej już upaść się nie dało.)

Hołd

Staliśmy w styczniu na korytarzu: Spooky Kid (obecnie szef Spook Records), Mr. Mey (wtedy jeszcze Mar-mey), Marlin oraz ja. Dyskutowaliśmy o tym, jaka to wspaniała była telewizja, i o tym, w jak fatalnej jesteśmy sytuacji, oraz że nie ma skąd czerpać informacji o ciekawej muzyce. Trochę od niechcenia rzuciłem z angielska: — Panowie, trybut trzeba strzelić. Tatuaż — doprecyzowałem. O dziwo, pomysł faktycznie chwycił i jakiś tydzień później Spooky i Mr. Mey przyszli z okazałymi tatuażami na kostkach. Alea iacta est. Ja dołączyłem do nich ponad półtora roku później, za to przyozdobiłem sobie kark. Marlin do dziś nie został oznakowany. — Gdyby to miało przywrócić telewizję, to może bym się zastanowił — odparł kiedyś indagowany.

Koniec Vivy Zwei, paradoksalnie, pomógł jej na swój sposób. Ktoś odpowiedzialny za jej kształt musiał powiedzieć: nie pozwolimy jej zejść na psy. Powstała Viva Plus. Jej starsza siostra zaś przeszła do legendy, dała się zapamiętać jako instytucja, która wolała przestać istnieć niż iść na kompromis. Z biznesowego punktu może to bez sensu, ale dla 18-latka, który przeżywa jeszcze resztki okresu buntu, a na pewno kształtuje swoje poglądy na otaczający go świat, było to po prostu piękne. Ujmujące. Wzbudzające szacunek. Może nie dokładnie takie, ale w podobnym tonie opinie słyszę od ludzi, którzy byli tam i wtedy.

Ale to było potem. To była taka wisienka na torcie, przypominało mi to słowa Leszka Millera, że prawdziwego mężczyznę poznaje się po tym jak kończy. I fakt, Viva Zwei skończyła w wielkim stylu, ale przecież nie tak się to zaczęło. Zaczęło się od muzyki pierwszego sortu, granej przez 24 godziny na dobę. Szklany ekran z nastawioną Vivą Zwei był taką soczewką, przez którą mogłem zobaczyć to, co najlepsze w muzyce. I dlatego też sobie zrobiłem tatuaż, uznając --|-- za właściwy symbol czasów licealnych oraz mojego podejścia do muzyki.

Epilog

Od tamtej pory czasem natykam się na stare piosenki czy zespoły, które znam z tej nieprzebranej krynicy. Od czasu do czasu kupuję sobie jakiś album z wtedy i dokonuję mentalnej podróży. Czasem nie musi to być coś dokładnie z wtedy, lecz ledwie podobnego. Nawet na średnio mądrym filmie 3D.

Była to opowieść o czasach i zjawisku, których już nie ma.