Nemezis

Byłem naprawdę młodym szczylem, kiedy się z nim starłem. Jeszcze młodym, ale już zadziornym. Nie było to moje pierwsze forum i potrafiłem już dość zręcznie dyskutować. On był prawnikiem i konstytucjonalistą, wielbicielem historii, człowiekiem oczytanym i bywającym w różnych zakątkach świata, co nie rzucało się bardzo w oczy, niemniej po pewnym czasie stawało się wręcz oczywistym. Proste sztuczki sofistyczne, którymi zwykł gasić różnych dyskutantów, na mnie po prostu nie działały. Być może dlatego porzucił zestaw zwyczajowych narzędzi i zaczął dyskutować.

Nie pamiętam, czy temat był taki od początku, czy też na takie tory zszedł — na tamtym forum offtopic nie był niczym niezwykłym, a poruszona kwestia na tyle rozpalała rozmówców, że chętnie porzucali właściwy wątek — ale dyskutowaliśmy o zmianach, jakie zachodzą w obyczajowości. Chodziło o szeroko pojęte prawa homoseksualistów, nie tylko do zawierania małżeństw czy adopcji, ale w ogóle funkcjonowania w przestrzeni publicznej. W tamtych czasach uważałem, że powinni móc się pobierać ze sobą, adoptować dzieci i tak dalej — pełen komplet, krótko mówiąc. On był przeciwnego zdania, ale nie w ten natchniony religijny sposób — raczej uważał to za wyraz złego smaku. Był w swoim mniemaniu estetą. Do dziś pamiętam, jak próbował mnie przekonywać, posługując się jakąś znaną katedrą, że piękno jest rzeczą obiektywną. Odparłem mu zgodnie z przekonaniami, że więcej uroku ma dla mnie opuszczona hala fabryczna. Nie sądzę, żeby to zrozumiał, choć nie sądzę też, żeby to tłumaczył sobie moją ułomnością — to był moment, kiedy dostrzegł, jak bardzo się różnimy. W ramach szybkiego dopasowania dyskutanta, takiego jak ja, do swojego światopoglądu mógł zrzucić odpowiedzialność za moje podejście na wiek. Czy słusznie — zobaczymy za dwie dekady. Ponieważ przyzwoitość w jego rozumieniu oraz tak zwane prawo naturalne, którym dyskutanci reprezentujący prawicowy światopogląd lubią podpierać się w dyskusjach o homoseksualistach, nie przyniosły skutku, spróbował innej sztuczki sofistycznej. Nazywa się ona argumentum ad auditorem — odwołanie do uczuć rozmówcy. Spytał mnie, czy wiem, jak się będę czuł, kiedy mój syn zechce uprawiać seks z koniem albo coś w tym stylu. (Nawiasem mówiąc, pytanie nie jest do końca abstrakcyjne, ponieważ z moich źródeł wynika, że w Szwecji wzrosła liczba stosunków ze zwierzętami. Jeden z przykładów wspominał o pewnym mężczyźnie i jego koniu, dosłownie. I tak lepiej, że mój interlokutor nie zastosował najczęstszego chwytu, czyli skojarzenia ze sobą słów "pedał" i "pedofil", co rodzi koronny argument, że "pozwólmy im żyć w spokoju, to zaczną gwałcić nasze dzieci". Tylko że on już wiedział, że takie sztuczki to nie ze mną). Odpowiedziałem to, co można odpowiedzieć, czyli że nie wiem. Mogę sobie spróbować coś takiego sobie wyobrazić, ale nie wiem. Nie zbiło mnie to jednak z pantałyku.

Napisałem mu, że to, co próbuje przeprowadzić, to powstrzymanie zmian, jakie nadchodzą. Coś takiego się jeszcze nikomu nie udało. Jedyny skutek zbliżony do założonego to spowolnienie przemian. Mowa tutaj cały czas o sferze obyczajowej. Dawniej homoseksualistów karano za ich skłonności (w Rosji dopiero na początku lat 90. XX wieku zniesiono ten przepis), obecnie mają coraz więcej swobody. Na początek prawnej, ale są takie kraje, gdzie mają niczego sobie. Na nic zdały się protesty, odsądzanie od czci i wiary, straszenie Piekłem i moralną degrengoladą. Oczywiście, nie popieram wszystkich działań (takich jak nakaz mówienia "rodzic" w miejsce "mama" i "tata", żeby nie urażać mniejszości; ale to jest tak naprawdę zupełnie inny temat), lecz ogólnie kierunek był dobry. Nic nie trwa wiecznie, żaden stan rzeczy, choćby najlepszy. Kolejne pokolenia mają inne priorytety i inne spojrzenia na życie, tym samym stare wartości to takie kolumny, jakie można ujrzeć podczas wizyty w starożytnej świątyni — choć piękne, nie podtrzymują już żadnego dachu. Mój rozmówca również był nie w ciemię bity i coś na to odparował, ale dyskusja szczęściem po raz kolejny zmieniła bieg, schodząc na jeszcze inne tory.

(Tematu właściwego, będącego przyczyną założenia go na tamtym forum, nigdy nie dochodzono dalej niż niż na pierwszej stronie).

Wtedy miałem mniej refleksyjne podejście do tego — dostrzegałem mechanizm, jego nieuchronność, ale nie budziło to we mnie wielkiego niepokoju. Dwudziestolatek nie zastanawia się, jak się poczuje, kiedy przyłapie za ileś lat swojego syna in flagranti z koniem. W pewnym sensie był to bardzo chybiony ruch: zadać mi takie pytanie. Szczególnie, że w takich sytuacjach głupieję i nie wiem, co odpowiedzieć; co właśnie czyni takie zagrania bezużytecznymi. Kiedy czasem nachodzi mnie refleksja, niczym starego szeryfa Bella z "To nie jest kraj dla starych ludzi", to przypominam sobie tego młodego gniewnego, który postawił się w dyskusji prawnikowi i historykowi, a który wiedział bardzo dobrze, że wszystko szybko się zmienia i nic nie jest w stanie tego zatrzymać. Dlatego staram się trzymać na fali, pomimo iż nie trawię nowych mód takich jak na przykład emo, uważając tych ludzi za ułomnych na własne życzenie (choć może powinienem dokonać jakiejś analizy, ponieważ na pewno w jakimś stopniu ruch emo odzwierciedla stan psychiki dzisiejszej młodzieży), to staram się akceptować fakt, że istnieją w moim bliższym lub (chętniej) dalszym otoczeniu. Dzień, w którym zacznę walczyć z nimi tylko dlatego, że są inni, lub udawać, że ich nie dostrzegam, będzie dniem, w którym będę mógł powiedzieć o sobie, że jestem stary. I nie będzie chodzić o wiek, tylko — jak w przypadku wyżej wspomnianego szeryfa — o to, że nie nadążam za światem. Oby stało się to jak najpóźniej.