E-szałas

Ostatnio dowiedziałem się z radia, że w 2050 roku wysyłamy — my, Ziemianie! — ekspedycję na Marsa. Termin wydaje się odległy, ale przy takim przedsięwzięciu należy zacząć przygotowania odpowiednio wcześnie. To jest: już, teraz. W tym roku chyba jeszcze naukowcy mają zamiar wysłać kilkoro ludzi na orbitę na ponad 500 dni. Przez ten czas będą musieli sobie radzić sami, bez pomocy z zewnątrz. Mnie bardziej interesuje fizyczny wpływ na ciało ludzkie braku grawitacji. Czytałem jakiś czas temu w "Newsweeku", że właśnie to może stanąć na drodze do podboju wszechświata. Odrzucając wszelkie wersje o stworzeniu człowieka przez boga, a spoglądając w stronę ewolucji trzeba przyznać, że specyficzne warunki panujące na Ziemi — jak właśnie grawitacja — przyczyniły się do tego, że wyglądamy jak wyglądamy. Mamy kręgosłup i kości w ogóle oraz silne mięśnie. Obawy o wpływ braku grawitacji nie są wyssane z palca. Okazuje się, że ludzie w kosmosie bardzo szybko tracą masę mięśniową. Miałem kiedyś pękniętą kość śródstopia i przez miesiąc w gipsie moja noga zrobiła się dwa razy chudsza od tej drugiej, na której się poruszałem. Niesamowite. Już po kilku dniach gips zaczął mi latać. 30 dni kontra ponad 500 — to daje podstawy do zadania pytań o te zjawiska. Według niektórych naukowców ludzie w kosmosie dość szybko upodobniliby się do zwierząt żyjących w wodzie. Aż strach sobie to wyobrażać. Co z kolejnymi pokoleniami? Eksperyment na wyhodowanych na stacji muszkach owocowych a następnie przewiezionych na Ziemię pokazał, że te nie potrafiły latać w ziemskich warunkach. Byłoby zatem jak w "Planecie zła" Roberta Sheckleya, gdzie strażnicy ze statku transportującego więźniów z Ziemi na więzienną planetę nie mogli opuścić statku, gdyż ich ciała odzwyczaiły się od Ziemii. Aż zaskakujące, że tak rzadko są podnoszone te kwestie. Może trochę w "Odysei kosmicznej 2001", ale nie kojarzę nic więcej. Nadal nie było również przypadku ciąży w kosmosie. Jak by się rozwijała? Jakie dziecko by się urodziło? Na te pytania na razie nikt nie odpowiada i jeszcze trochę poczekamy na jakieś nowe wiadomości w tym temacie. Ale nie o tym miałem właściwie. Te dywagacje poniosły mnie, ponieważ są dla mnie pewną nowością, w przeciwieństwie do oficjalnej przyczyny eksperymentu.

Oficjalnie podano, iż ponad pięćset dni odosobnienia ma na celu zbadanie zachowań ludzi. Jak będą się zachowywać będąc zamkniętymi przez tak długi czas na tak małej powierzchni? Zjawisko to nie nowe i nie trzeba wcale lecieć w kosmos, by go doświadczyć. W przeciwieństwie do braku grawitacji. Fachowo nazywa się to efektem szałasowym i polega na tym, że ludzie, którzy za długo kiszą się we własnym sosie, zaczynają mieć siebie dość. Na pewno każdy z nas doświadczył czegoś podobnego. W takiej sytuacji człowiek ma ochotę wyjść i trzasnąć drzwiami. I tak się na ogół robi. Niestety w kosmosie jest to niemożliwe. Dlatego właśnie tak kwestia jest tak istotna i wymaga zbadania przed lotem na Marsa. Cała ta ekspedycja jest tak kosztowna, że nie można sobie pozwolić na to, żeby załoga się pozabijała po roku czy nawet wcześniej. Zwłaszcza, że jakikolwiek sygnał stamtąd dociera na ziemię po chwili dopiero, toteż obsługa tutaj — pewnie nawet legendarne Houston — dowiedziałaby się o tym odrobinę za późno. Chętnie zapoznam się z wnioskami z obserwacji. Opowiadał mi Faster bodajże kiedyś, że ludzie, którzy byli na którejś z tych stacji (lub na wahadłowcu), a którym przyszło trochę dłużej pracować, po powrocie nie mogli ze sobą rozmawiać. Tam, w górze nie doszło do żadnych dantejskich scen rodem z "Ukrytego wymiaru", ale wzajemne urazy tak się utrwaliły, że były nie do przejścia. Mam nadzieję, że NASA podzieli się wiedzą. Tylko że znowu: nie to jest właściwym tematem tego tekstu. Choć właściwszym.

Rozmyślając o efekcie szałasowym natknąłem się na nową notkę u Pszczoły, która porusza temat coraz ciaśniej zaciskającej się pętli na szyi statystycznego internauty. Jakiś czas temu założyłem sobie lewe konto na Facebooku, żeby zobaczyć co to za potwór, skoro zapisało się tam już 200 milionów osób. Już na dzień dobry pierwsza inwigilacja, ponieważ strona bez pytania mnie o zgodę wyciągnęła wszystkich adresatów z listy kontaktów i sprawdziła czy nie mają kont na Facebooku. Nikt nie miał, ale dlatego, że to było lipne konto i nie miałem tam znajomych. To się robi tak, jak Pszczoła raczyła zauważyć — pełna automatyka za nas. Aspekt społecznościowy jest bardzo fajny, ale obecnie można odnieść wrażenie, że twórcy niektórych stron chcą zagłaskać użytkowników na śmierć. Poniekąd rozumiem powody, które za tym stoją, ponieważ chodzi o wciągnięcie jak największej liczby nowych użytkowników i przywiązaniu ich do miejsca, ale dla niektórych osób jest to po prostu męczące. Mój Sąsiad™ opowiadając kiedyś o Windowsie XP skarżył się na politykę user friendly, że miejscami osacza użytkownika. Myślę, że i tutaj pojawi się takie wrażenie. Na razie go nie ma, ponieważ z dobrodziejstw Internetu zaczęły korzystać osoby, które do tej pory tego nie robiły i są oczarowane tymi "czarami". Sam kiedyś byłem. Już niedługo może to być wyzwanie dla ludzi zajmujących się usability wielkich portali.

Jak to się ma jednak do efektu szałasowego? Otóż zaczynam się zastanawiać czy nie wpłynie to na rozdrażnienie ludzi sobą w związku z tym uspołecznianiem na siłę. Czasami mamy ochotę wyjść, jak już pisałem. Również w sieci, szczególnie jeżeli dużo się korzysta z jej zasobów. Dawniej odłączało się Gadu-Gadu. Teraz trzeba włączyć — o ile jest — tryb niewidoczności na wszystkich portalach. Używacie Last.fm? W pewnym momencie był to najlepszy sposób na sprawdzenie czy jestem przy kompie — ponieważ słuchałem na nim muzyki w domu, jak i w pracy. I to można jakoś ukryć (jest opcja niepokazywania aktualnie słuchanej piosenki), ale lista rzeczy jakie należy wyłączyć puchnie coraz bardziej. Czy to taki wielki problem? Przypomina mi się, jak kiedyś powiedziałem w obecności Joan oraz Omegi, że z rozrzewnieniem oglądałem "To nie jest kraj dla starych ludzi", gdzie nie było telefonów komórkowych i wszędobylskiego Internetu. Była wielka pustka Teksasu (miejsce, gdzie kręcona była scena masakry, była oddalona o 3,5 godziny drogi samochodem od najbliższej cywilizacji) z kilkoma oazami w postaci małych miasteczek czy stacji benzynowej. Obie panie odparły mi, że jak chcę, to mogę wyłączyć telefon. Owszem, mogę, ale nie chodzi mi tylko o mnie. Zacząłem się zastanawiać w jaki sposób to narastające uspołecznianie sieci wpłynie na ludzi. Mogę się odłączyć, jasne, ale ja jestem o parę lat do przodu w stosunku do innych. Z Internetu korzystam od 1997 roku. Dużo ludzi się teraz dosiadło i dosiada, wydaje się, że tendencja będzie rosła. Co się stanie, jeżeli w pewnym momencie naprawdę duża grupa ludzi odczuje zmęczenie tym elektronicznym skazaniem na siebie? Wyjdą? Ale przecież to jest trochę pułapka, ponieważ nieświadomy niczego człowiek zaczyna używać emaili, kont bankowych, wreszcie wytwarza sobie całe mnóstwo elektronicznych znajomych. I nagle wycofać się z tego? Miejsca takie jak Nasza Klasa umożliwiają kontakt różnym ludziom. A listy na komunikatorach? A fora? A czaty? Odłączenie się będzie w pewnym sensie dobrowolną banicją. Rację będą mieli ci, którzy powiedzą, że na Internecie świat się nie kończy. Ale ludzie są w większości z natury leniwi. Podejrzewam, że prędzej powstanie więcej for dyskusyjnych dla wypalonych Internetem ludzi.

Może to tylko mój pesymizm i zmęczenie materiałem, ale zastanawiam się czy to społecznościowe natężenie osiągnie kiedyś punkt krytyczny? Globalizacja i Internet zbliżyły nas, ludzi, do siebie i jest to póki co raczej pozytywne (pomimo wielu "ale"), ale czy nie zagrozi nam kiedyś swoisty efekt szałasowy?

Krazov

Co się stanie, jeżeli w pewnym momencie naprawdę duża grupa ludzi odczuje zmęczenie elektronicznym skazaniem na siebie?

E-szałas